El İlanı Tasarımı ve Baskı Hazırlığı

El ilanının başarısı dağıtımla başlar. Kanala göre ölçü ve kâğıt seçimi, birkaç saniyede okunan tasarım hiyerarşisi, QR kod kullanımı ve büyük adette doğru baskı yöntemi.

Koyu beton zemin önünde elde tutulan kırmızı bir el ilanı kâğıdı
Fotoğraf: Jazmin Quaynor, Unsplash
İçindekiler
  1. El ilanı ile broşür arasındaki fark
  2. Önce amacı ve dağıtım kanalını belirleyin
  3. El ilanı ölçüleri: A4, A5, A6
  4. Kâğıt ve gramaj seçimi
  5. Tek yön mü, çift yön mü?
  6. Tasarım hiyerarşisi: birkaç saniyede okunan ilan
  7. Büyük adetli el ilanı baskısında yöntem seçimi
  8. Dağıtım kuralları: önce belediyeye danışın
  9. Sık Sorulan Sorular

El ilanı baskı kararlarını tasarımdan önce dağıtım şekli belirler. Elden dağıtılacak bir ilanla kapı aralarına bırakılacak ya da sipariş paketine konacak bir ilan farklı ölçü, kâğıt ve mesaj ister. Hepsinin ortak noktası şudur: el ilanı tek yapraktır, kısa ömürlüdür ve okur ona yalnızca birkaç saniye ayırır. Bu yüzden ilanın tek bir hedefi olmalı ve o hedef ilk bakışta anlaşılmalıdır.

El ilanı ile broşür arasındaki fark

El ilanı tek bir duyuruyu (açılış, kampanya, etkinlik, paket servis menüsü) geniş bir kitleye hızla ulaştırmak için basılır ve genellikle katlanmaz. Ürün veya hizmeti ayrıntılı anlatan, katlanan ve saklanması beklenen materyal ise broşürdür. Anlatacaklarınız tek bir yaprağa sığmıyorsa broşür baskı türleri ve kâğıt seçimi yazısı size daha uygun seçenekler sunar.

Önce amacı ve dağıtım kanalını belirleyin

İlanın amacını tek cümleyle yazın; örneğin "Bornova'daki yeni şubenin açılış haftasında kahve alan herkese ikincisi hediye" gibi. Bu cümle hem başlığın hem de çağrının kaynağı olur. Ardından ilanın okura nasıl ulaşacağına karar verin; ölçü ve kâğıt bu karardan çıkar.

Dağıtım kanalıUygun ölçüKâğıt önerisiTasarım notu
Elden dağıtım (cadde, kampüs, etkinlik girişi)A5, A6115–135 gr kuşeTek mesaj, kol mesafesinden okunan başlık
Kapı arası ve posta kutusuA5, A6, DL135–170 gr kuşeKırışmaya dayanıklı kâğıt; iki yüzü de tasarlayın
Tezgâh ve kasa önüA5, A6170–250 gr kuşeAlınıp saklanacağı için daha tok kâğıt
Sipariş paketi veya kargo kutusu içiA6, DL170–300 gr kuşeİndirim kodu veya tekrar sipariş çağrısı
Duyuru panosu, vitrin, ilan tahtasıA4115–170 gr kuşeUzaktan okunan büyük başlık; tek yön baskı yeterli

El ilanı ölçüleri: A4, A5, A6

ÖlçüMilimetreGüçlü yanıZayıf yanı
A4210×297Bol alan, panoya asılabilirElde taşınmaz; dağıtımda katlanır ve çabuk atılır
A5148×210Alan ve taşınabilirlik dengesi; en çok yönlü ölçüFazla bilgi koyma eğilimi yaratır
A6105×148Cebe ve cüzdana girer, birim maliyeti düşüktürYalnızca kısa mesaj ve teklif sığar
DL99×210Menü ve fiyat listesi için uygun dikey oranBazı stand ve kutulara sığmayabilir

Standart ölçüler büyük baskı tabakasına verimli yerleştiği için fire azalır ve aynı tabakadan daha küçük ölçüde daha çok ilan çıkar. Özel bir ölçü düşünüyorsanız matbaaya bir tabakaya kaç adet sığdığını sorun; birkaç milimetrelik bir değişiklik bazen birim maliyeti fark edilir ölçüde etkiler.

Kâğıt ve gramaj seçimi

GramajElde hisUygun kullanım
90–105 grİnce ve hafifÇok yüksek adetli, kısa ömürlü dağıtım; gazete veya dergi arası
115–135 grStandart el ilanı kalınlığıElden dağıtım ve genel kampanyalar
150–170 grBelirgin şekilde daha tokKapı arası, tezgâh, kalite algısının önemli olduğu markalar
250–350 grKart kalınlığındaİndirim kartı, kupon, sipariş paketine eklenen kartlar

Parlak kuşe, fotoğraflı yemek ve ürün ilanlarında renkleri canlandırır; mat kuşe, metin ağırlıklı ilanlarda okunabilirliği artırır. Kuponun üzerine isim yazılacak veya kaşe basılacaksa kaplamasız 1. hamur kâğıt daha uygundur; iki kâğıt türünün farkları kuşe kâğıt ve 1. hamur kâğıt farkları yazısında anlatılıyor.

Tek yön mü, çift yön mü?

Tek yön (4+0) yalnızca ön yüzün, çift yön (4+4) iki yüzün de renkli basılması anlamına gelir. Çift yön maliyeti artırır, ama ilanı iki kat işlevli yapabilir:

  • Ön yüz dikkat çeker ve teklifi verir; arka yüz menüyü, haritayı, şube listesini veya kampanya koşullarını taşır.
  • Kapı aralarına ve masalara bırakılan ilanlarda hangi yüzün üstte kalacağı belli olmaz; boş bir arka yüz bu durumda fırsat kaybıdır.
  • Panoya asılacak veya vitrine konacak ilanlarda arka yüz görünmez; tek yön yeterlidir.

Arka yüzü yalnızca siyah basmak (4+1), iki seçenek arasında bir orta yoldur ve harita, adres, çalışma saatleri gibi bilgiler için çoğu zaman yeterlidir.

Tasarım hiyerarşisi: birkaç saniyede okunan ilan

Okurun gözü ilanda büyükten küçüğe doğru hareket eder. Öğeleri önem sırasına göre boyutlandırın:

  1. Başlık: Okurun kazancını anlatan kısa bir cümle. İlanın en büyük yazısı budur ve kol mesafesinden rahatça okunmalıdır.
  2. Teklif: İndirim, hediye veya açılış tarihi gibi somut bilgi. Rakam ve tarih net olmalı.
  3. Destekleyici görsel: Tek ve güçlü bir fotoğraf ya da çizim. Çok sayıda küçük görsel dikkati böler.
  4. Çağrı: Okurdan ne yapmasını istiyorsunuz? "Hemen arayın", "Menü için kodu okutun", "Bu ilanla gelin" gibi tek bir eylem seçin.
  5. İletişim ve konum: Telefon, adres, çalışma saatleri ve QR kod. İzmir gibi geniş bir şehirde semt adı ve bilinen bir meydana, metro ya da İZBAN istasyonuna yakınlık, okurun yeri hemen kavramasını sağlar.
  6. Koşullar: Geçerlilik tarihi ve kampanya koşulları. Küçük punto yeterlidir ama okunaklı olmalıdır.

Bu sıralamayı destekleyen birkaç kural:

  • Metni azaltın. A5 bir ilanda birkaç cümleyi aşan paragraflar çoğunlukla okunmaz. Gövde metninin A5'te yaklaşık 10 puntonun altına inmemesi iyi olur.
  • Kontrastı koruyun. Fotoğraf üzerine yazı koyacaksanız yazının arkasını sadeleştirin veya yarı saydam bir zemin kullanın.
  • Kenarları hesaba katın. Zemin rengi kenara kadar uzanıyorsa dosyayı her kenardan 3 mm taşma payıyla hazırlayın, metni kesim çizgisinden en az 3–5 mm içeride tutun. Ayrıntılar için taşma payı ve kesim payı nedir yazısına bakabilirsiniz.

QR kodu doğru kullanmak

  • QR kodu yaklaşık 2×2 cm'den küçük basmayın ve çevresinde boşluk bırakın.
  • Kodun yanına ne işe yaradığını yazın: "Menü için okutun" gibi. Açıklamasız bir kod, okura neden okutması gerektiğini anlatmaz.
  • Kodun açtığı sayfa mobil uyumlu ve hızlı olmalı; ilanda vaat edilen teklif o sayfada ilk bakışta görünmelidir.
  • Baskıdan önce kodu basılacağı boyutta yazdırıp farklı telefonlarla deneyin.
  • Hedef adresi sonradan değiştirilebilen dinamik QR hizmetleri, kampanya bitince ilanı güncel bir sayfaya yönlendirmenize izin verir. Ancak hizmet aboneliği sona ererse kodun çalışmayabileceğini unutmayın.

Dosyayı CMYK, 300 dpi ve fontları gömülü bir PDF olarak gönderin; dışa aktarma ayarları için baskıya hazır PDF hazırlama rehberine göz atabilirsiniz.

Büyük adetli el ilanı baskısında yöntem seçimi

El ilanı adetleri birkaç yüzden on binlere kadar uzanabilir ve yöntem seçimi maliyeti doğrudan etkiler.

  • Dijital baskı: Kalıp hazırlığı gerektirmediği için az adette ve acil işlerde avantajlıdır. Her ilana farklı numara veya kupon kodu basmak (değişken veri) dijitalde kolaydır.
  • Ofset baskı: Başlangıçta kalıp ve makine hazırlığı gerektirir; bu sabit maliyet adet arttıkça birim maliyete dağılır. Binlerce adetlik işlerde genellikle daha ekonomiktir.

Geçiş noktası ölçüye, kâğıda ve renk sayısına göre değiştiği için matbaadan birkaç farklı adet için kademeli teklif isteyin (ör. 1.000, 5.000 ve 10.000 adet). İki yöntemin ayrıntılı karşılaştırması için dijital baskı ve ofset baskı arasındaki farklar yazısına bakabilirsiniz.

Teslimatta iki küçük ayrıntı işinizi kolaylaştırır. Dağıtım ekipleri için ilanların 100, 250 veya 500'lük bantlı paketler halinde teslim edilmesini isteyebilirsiniz; sahada sayım ve paylaştırma hızlanır. Depolamada ise İzmir'in kıyıya yakın semtlerinde ve nemli aylarda kâğıdın nem çekip dalgalanabileceğini hesaba katın: ilanları kutusunda, yerden yüksekte ve kuru bir yerde saklayın.

Dağıtım kuralları: önce belediyeye danışın

El ilanı dağıtımı belediyelerin çevre temizliği ve ilan-reklam düzenlemelerine konu olabilir. Dağıtım yapacağınız ilçenin (Konak, Karşıyaka, Bornova, Buca vb.) belediyesine, genellikle zabıta birimine, cadde ve kapı önü dağıtımı için izin gerekip gerekmediğini ve hangi kurallara uyulması gerektiğini sorun. Kurallar ilçeden ilçeye farklı olabilir ve zamanla değişebilir.

  • Duvara, direğe veya araç camlarına ilan yapıştırmak ya da bırakmak izinsiz ilan veya çevre kirliliği kapsamında değerlendirilebilir.
  • Alışveriş merkezleri, siteler, iş merkezleri ve üniversite kampüsleri özel alanlardır; dağıtım için yönetimin iznini alın.
  • Dağıtım ekibine, ilanı istemeyen kişiye ısrar etmeme ve çevreye atılan ilanları toplama talimatı verin. Yere saçılmış ilanlar markanıza fayda yerine zarar getirebilir.

Zamanlamayı da planlayın. Turizm sezonu öncesi Çeşme, Alaçatı, Urla ve Foça'daki işletmeler, okul açılış dönemi kurslar ve kırtasiyeler, fuar dönemleri ise konaklama ve yeme-içme işletmeleri için yoğun dönemlerdir; bu dönemlerde matbaaların iş yükü de artabilir. İzmir'deki yoğun dönemler ve baskı süreci için İzmir matbaa rehberi yazısı fikir verir.

Sık Sorulan Sorular

El ilanını ofis yazıcısında basmak yeterli olmaz mı?

Birkaç düzine ilan ve acil bir duyuru için olabilir. Ancak çoğu ofis yazıcısı kâğıdın kenarına kadar baskı yapamaz, kalın kuşe kâğıdı her zaman sorunsuz çekmez ve adet arttıkça mürekkep veya toner maliyeti hızla yükselir. Yüzlerce adet ve kenara kadar renkli zemini olan bir tasarım için matbaa baskısı hem daha temiz hem çoğu zaman daha ekonomik sonuç verir.

Renkli kâğıda el ilanı basılabilir mi?

Evet. Renkli kâğıda yalnızca siyah baskı, duyuru ve fiyat listesi gibi metin ağırlıklı ilanlarda ekonomik ve dikkat çekici bir yoldur. Dört renk baskı yapacaksanız beyaz olmayan kâğıdın bütün renkleri değiştireceğini ve açık tonların kaybolacağını unutmayın. Matbaanın stoğunda hangi renk ve gramajların bulunduğunu önceden sorun.

QR kod yerine sadece web adresi yazsam yeterli mi?

İkisini birlikte kullanmak en güvenlisidir. Bazı okurlar kodu okutmak yerine adresi yazmayı ya da aklında tutmayı tercih eder; QR kod ise yazma zahmetini ortadan kaldırır. Web adresini kısa ve okunması kolay tutun, uzun ve karmaşık bağlantıları ilana basmayın.

Dağıtımdan sonra ilanın işe yarayıp yaramadığını nasıl anlarım?

İlana özel bir indirim kodu, "bu ilanla gelin" teklifi veya yalnızca ilanda kullanılan bir QR bağlantısı koyun ve kampanya süresince bunların kaç kez kullanıldığını sayın. Farklı semtlerde veya farklı tasarımlarla küçük partiler dağıtıp sonuçları karşılaştırmak, bir sonraki büyük baskıda hangi yaklaşımın daha iyi çalıştığını gösterir.